გაღიმება 23 წლის ასაკში ვისწავლე...
2 083 ნახვა
"გაღიმება 23 წლის ასაკში ვისწავლე" "გარშემო ყველამ იცის ჩემი ერთი შეხედვით, დაუჯერებელი თავგადასავალი, მაგრამ ვისაც საკუთარი თვალით არ დაუნახავს და საკუთარი ყურით არ მოუსმენია, იმას მართლა გაუჭირდება ამ ყველაფრის დაჯერება. თუმცა, მე მაინც გიამბობთ და თქვენ გინდ დაბეჭდეთ, გინდ - არა..." - ქალბატონი მიმოზას წერილი ერთი ამოსუნთქვით ჩავიკითხე. ბევრი რამ გადაუტანია უხმოდ, მაგრამ ბოლოს გაჰქცევია დესპოტ ქმარს, რომელმაც ცხოვრება ჯოჯოხეთად უქცია (წერილის სტილი დაცულია).
"ალბათ, ჩემს წერილს რომ წაიკითხავთ, ბევრი თქვენგანი დასვამს შეკითხვას: კი, მაგრამ თუ ასეთი დესპოტი ადამიანის გვერდით გიწევდათ ცხოვრება, მას დროულად რატომ არ დაშორდითო? გიპასუხებთ: დაშორების გადაწყვეტილების მიღება არც ისე ადვილია, როცა გგონია, რომ ქმრისგან წიხლი - ეს ჩვეულებრივი ამბავია, რომელიც თითოეულმა ქალმა უნდა აიტანოს, - ასე მზრდიდნენ და ძნელია, შეჩვეულს გადაეჩვიო. რასაც წლების მანძილზე მიბეჭდავდნენ გონებაში, იმას ადვილად ვერ ამოვიგდებდი თავიდან. მით უმეტეს, რომ მე ბავშვობაშიც მსხვერპლი ვიყავი - დიახ, საკუთარი მშობლებისგანაც არ მაკლდა ძალადობა, ცემა...
არ მინდა, დაგძაბოთ, მაგრამ როცა უცნაურ, სადისტურ ამბებს ვიგებთ, ყოველთვის ჩნდება კითხვა, რომლითაც ვიღაც დამნაშავის გამართლებას ცდილობს: "ბავშვმა გაკვეთილი არ იცოდა და ამიტომ გალახეს!" "ქმარმა იეჭვა, რომ მისი ცოლი სხვის კაცს ცუდად უყურებდა და აბა, რა უნდა ექნა? მის ადგილას ყველა ასე მოიქცეოდა!.." "გააუპატიურებდა, აბა, რას იზამდა, ისე გამომწვევად აცვია!" მერე მოძალადეს დამცველიც კი გამოუჩნდება, ძალადობის მსხვერპლს კი ჭორავენ და ჭორავენ!
როცა შენს უბედურებას უყურებენ, ვითომ ეცოდები, - საწყალი, რისი გადატანა უწევსო, მაგრამ პირადად მე, გულიდან ამოსული სითბო არასდროს არავისგან მიგრძნია. არავის უცდია ჩემი დაცვა.
ჩემი "დიდი ჯოჯოხეთი" კი ასე დაიწყო: 15-16 წლის ვიყავი, როცა გადაწყვიტეს, რომ ჩემი გათხოვების დრო იყო. ოჯახში 2 ვაჟი ჰყავდათ მისახედი და მე ზედმეტი ვიყავი. მართალია, ქალის ხელი ზედმეტი არასდროს არის, მაგრამ დედასაც არავინ ზოგავდა მუშაობით და, - რა უჭირს, თუ ზედმეტ ტვირთსაც ავკიდებთო ზურგზე, - ასე ფიქრობდნენ სახლში მამაკაცები. ქალი ხომ ეშმაკზე რამდენიმე წუთით ადრეა დაბადებული და ყველაფერს გაუძლებსო, - ურცხვად ამბობდნენ...
მოკლედ, აქტიურად დაიწყეს სასიძოს ძებნა და როცა ჩემი შერთვის მსურველი გამოჩნდა, არც უკითხავთ, მე რას ვფიქრობდი, მაშინვე მიმათხოვეს 18 წლით უფროს მამაკაცს, რომელიც მეზობელი რაიონიდან იყო: ჩვენებური კაცია და ცუდი სიძე არ იქნებაო. გამაყოლეს ისე, როგორც გასაყიდ ძროხას ატანდნენ მსურველს. ქორწილიც კი არ მქონია მე უბედურს. არავის გამოუხატავს სიხარული, როცა ახალ ოჯახში შევედი და არავის მოურთმევია ჩემთვის ოქრო-ვერცხლი ან თუნდაც, ყვავილები. შემიყვანეს სახლში, პატარა მაგიდასთან დამსვეს, თვითონვე დალიეს, ჭამეს, მერე კი სოროსავით პატარა ოთახში შემაგდეს, სადაც ჩემი ტანჯვა-წამება დაიწყო.
ქმარს ჩემი შეყვარება არც უცდია. სულ არ ანაღვლებდა, რას ვგრძნობდი, როცა მის გვერდით ვიყავი. მისთვის მთავარი იყო, ცხოველური ვნება დაეკმაყოფილებინა და მისთვის დილით სუფთა წინდები მიმეტანა; დილით, შუადღეს, საღამოს საჭმელი მომემზადებინა და სხვა რამ არც ადარდებდა. თავიდან
ჭკუასუსტიც კი მეგონა, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ სინამდვილეში აზროვნება შეეძლო, უბრალოდ, გულღრძო ადამიანი გახლდათ და სითბოს გამოხატვა უჭირდა, ლაპარაკიც კი ეჯავრებოდა. მხოლოდ მთვრალი ხდებოდა გულახდილი და მაშინაც, სიმყრალე ამოსდიოდა პირიდან. ეს იყო ჩემი ჯოჯოხეთი, რომელსაც წლების მანძილზე ვუძლებდი...
რაც შეეხება დედამთილ-მამამთილს, მათ შორისაც გამუდმებით კონფლიქტი იყო. სულ ჩხუბობდნენ, კამათობდნენ, ამსხვრევდნენ. თუმცა, დასამსხვრევიც არაფერი იყო ჩვენს ღარიბულ სახლში. მეც მონასავით მექცეოდნენ და ეს სულაც არ მიკვირდა, რადგან ვგრძNნობდი, ამ ადამიანების სულში სითბოს ნატამალიც არ იყო. თანაც, ხომ გითხარით, არც ვიცოდი, სითბო რას ნიშნავდა, რადგან მშობლებიც ცივად მზრდიდნენ. მხოლოდ ღრმა ბავშვობაში მახსოვს მათი მოფერება (ნუ, ამასაც მოფერება თუ ერქვა)... ჰოდა, როცა ასე გზრდიან, უნებურად ფიქრობ ადამიანი, რომ ასეა საჭირო და ის მიკვირდა, სხვა მშობლები საკუთარ შვილებს რომ კოცნიდნენ, მათ ამის გამო განვიკითხავდი კიდეც: რა სჭირთ, რა სიყვარულობანა აუტყდათ-მეთქი? ვქირქილებდი, სინამდვილეში კი მათი მშურდა...
მხოლოდ მუშაობა იყო ის, რაზეც ჩემს ოჯახში უარს არასდროს ამბობდნენ. თუ კარგად ვიმUუშავებდი, მაშინ შექებასაც დავიმსახურებდი, მაგრამ როგორც უნდა დავღლილიყავი ყანაში მიწის თოხნით, თუ შინ დაბრუნებულ კაცებს მოსვენება შეეძლოთ, მე სუფრაც უნდა გამეშალა, სარეცხი დამერეცხა და ყველა ის სამუშაო შემეთავსებინა, რაც "ქალის საქმედ" მიიჩნევა. ჰოდა, ახლა გეკითხებით, ვის უფრო მეტი ჯაფა ადგას? ქალი ყოველთვის დაჩაგრული იყო საქართველოში! ახლა ამბობენ, ქალი ძლიერი გახდაო, არადა, უძლური ქართველი ქალი, დედა, ცოლი მე არასდროს მინახავს. სხვებს შესაძლოა, სახლში ეფერებოდნენ, მაგრამ გარეთ ყველანი ისევე მუშაობდნენ, როგორც მე ანუ ვირებივით. ასე იყო წლების წინ და ახლა სოფლად რა შეიცვალა, ნამდვილად არ ვიცი, რადგან კარგა ხანია, გამოვექეცი იქაურ ყოფას...
მერე, როცა დავფეხმძიმდი, ვერც მივხვდი, რა მჭირდა. თავბრუ მეხვეოდა, გული მერეოდა და მეგონა, ჩემი აღსასრულის დრო დადგა. ბოლოს, როცა ამ სიმპტომებმა ძალიან შემაწუხა და უჭმელობისგან დავსუსტდი კიდეც, ქმარს სიმართლეში გამოვუტყდი: მუშაობა აღარ შემიძლია, ცუდად ვარ, ყანაში ვერ გამოგყვები-მეთქი, - და ისეთი ჩამცხო, - მარტო პურის ჭამაში ხარ მაგარიო, რომ ლამის, მიქელ-გაბრიელს მივაბარე სული. ჩემმა კივილმა შეძრა მთელი სოფელი, მაგრამ დახმარება არავის უცდია. როცა ჩემი ცემით გული იჯერა, დაავლო ქუდს ხელი და სახლიდან წავიდა. არც ვიცი, რამდენი ხანი ვიწექი მიწის იატაკზე, გონებაწართმეული. ბოლოს დედამისი შემოვიდა. მახსოვს, მის სახეს ვხედავდი, მასთან ლაპარაკი მსურდა, მაგრამ ტუჩებს ვერ ვამოძრავებდი. მინდოდა, შველა მეთხოვა, მაგრამ არ გამომდიოდა. მოვიდა, გულზე ხელი დამადო და თქვა, - სუნთქავსო. მერე წყალი შემოიტანა და დამასხა, წამოდგომაშიც მომეხმარა, ლოგინამდე მიმიყვანა. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა იმ ქალმა ჩემ მიმართ მზრუნველობა გამოიჩინა - თან გამიკვირდა, თან გამიხარდა. მიხაროდა, მე, უბედურ დღეზე გაჩენილს, რომ ვიღაცამ ხელი შემაშველა, ვიღაცას შევებრალე. სხეულს ვერ ვგრძნობდი და მაინც მიხაროდა რაღაც... დედამთილმა გამომკითხა, რა გჭირსო? გულაჩუყებულმა, ყველაფერი დაწვრილებით ვუამბე. მიხვდა, რომ ფეხმძიმედ ვიყავი. ექიმთან ვინ მიმიყვანდა? მაშინ წარამარა არ დარბოდნენ გინეკოლოგთან.
მას მერე, რაც ნაბეგვი სხეული მომიშუშდა, ფეხზე წამოვდექი და მუშაობაც არ მეზარებოდა. პირიქით, ფეხმძიმობამ თითქოს, ენერგია მომიმატა. ვმუშაობდი, მაგრამ ბავშვი მაინც არ დამიკარგავს. სხვათა შორის, სახლში ვიმშობიარე და პატარას ჭიპლარი მეზობელმა მოაჭრა. მიხაროდა პატარას მოვლინება.
სიმართლე გითხრათ, ბიჭის დაბადება მამამისსაც ძალიან გაუხარდა. პირველად ვნახე ბედნიერებისგან გაბადრული, როცა ძეობას ულოცავდნენ. თითქოს ჩემ მიმართაც ოდნავ, სულ ოდნავ გაუთბა გული. 2 წლის იყო ჩვენი პატარა, როცა რაღაც დაავადება შეეყარა და გარდაიცვალა. ამის მერე ისევ დაიწყო ჩემთვის ჯოჯოხეთი, ისევ მიწევდა გაუბედურებულს ცემა-ტყეპის ატანა, თითქოს ბავშვის სიკვდილში ვყოფილიყავი დამნაშავე. ისედაც გულგაგლეჯილს, კიდევ უფრო მეტად მისიებდნენ გულს ქმარიც და მისი მშობლებიც, თავიანთი მწარე სიტყვებით. მერჩივნა, ვეცემე სამივეს ერთად, ვიდრე ხმა ამოეღოთ, რადგან ზუსტად ვიცოდი, კარგს და ჩემთვის სასარგებლოს არც ერთი არ იტყოდა...
შემდეგ ისევ დავფეხმძიმდი, გოგონა გაჩნდა. ვერ ვიტყვი, რომ ოჯახში მისმა დაბადებამ დიდი სიხარული შემოიტანა, მაგრამ ის ჩემთვის მაინც, თვალისჩინი იყო, რომელსაც თავს დავფოფინებდი და თუ იტირებდა, მის გამო ნებისმიერ საქმეს იმწამსვე შევეშვებოდი, მიუხედავად იმისა, ვინ მიყვირებდა, ვის რა არ მოეწონებოდა. შვილმა თითქოს, გამაძლიერა და გონს მომიყვანა. მაშინ უკვე 23 წლის ვიყავი და ბევრ რამეზე დავფიქრდი.
გარშემო ყველამ იცოდა, როგორ ვცხოვრობდი და შეიძლება, მეზობლებს ჰქონდათ კიდეც ჩემ მიმართ სიბრალული, მაგრამ ამას ვერ ან არ ვხედავდი. მათ ჩემთან ურთიერთობის საშუალება არ ჰქონდათ. მხოლოდ გამარჯობის თქმა შემეძლო და დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემა, ხოლო თუ "ზედმეტი მომივიდოდა" და ვინმესთან მეგობრობას ვცდიდი, იმ საღამოსვე ღალატში, თვალის ცეცებაში მედებოდა ბრალი და გადამიჭერდნენ კიდეც მხარზე ქამარს. ამიტომაც ვარიდებდი თავს ყველას და ყველაფერს, რასაც შეიძლებოდა, ჩემი მხეცი ქმარი გაეღიზიანებინა... როგორც გითხარით, 23 წლისამ თვალი კარგად გავახილე. დავფიქრდი, როგორი იქნებოდა ჩემი გოგონას ცხოვრება ამ სახლში. მივხვდი, რომ შეიძლებოდა, რაღაც უკეთესი მიმეცა მისთვის და გავძლიერდი. დავუწყე მეზობლების ცხოვრებას თვალთვალი და იმასაც მივხვდი, რომ სხვაგან სიყვარულით ცხოვრობენ. ბევრჯერ მინახავს ცოლ-ქმარი, სიყვარულით რომ უმზერდნენ ერთმანეთს, მე კი ქმრის თვალში ასეთი სითბო არასდროს დამინახავს. ჰოდა, სწორედ იმ პერიოდში შევამჩნიე, როგორ ხარბად მიყურებდა მეზობლის ბიჭი. თითქოს სხეულის შიგნით რაღაც აფორიაქდა და საკუთარი თავის, სურვილების, ფიქრების შემეშინდა...
ერთხელ, როცა ჩემს ქმარს მორიგი, ველური შეტევა დაემართა და მცემა, გამოვკარი ჩემი ტანსაცმელი, შვილი გულში ჩავიკარი და სახლიდან გავიქეცი. წლების განმავლობაში, არავინ იცოდა, სად ვიყავი და რას ვაკეთებდი. თუმცა, შეიძლება, არც ქმარს მოუკლავს თავი ჩემი ძებნით და არც - ჩემს მშOობლებს, ძმებს.
იმ პერიოდში ადამიანს შრომა თუ არ ეზარებოდა, რაღაცას აუცილებლად იშოვიდა. ჰოდა, მეც დამასაქმეს ერთ-ერთ ქარხანაში, რომლის დირექტორს ქუჩაში დავხვდი და დაველაპარაკე... ცოტა ხანი საერთო საცხოვრებელში ვცხოვრობდი, მერე ბინაც მომცეს. თავიდან თანამშრომლები ფიქრობდნენ, რომ თავში ყველაფერი რიგზე ვერ მქონდა, მხოლოდ დირექტორმა და მისმა მოადგილემ იცოდნენ, წარსულში როგორი ჯოჯოხეთიც გამოვიარე და რატომ დავდიოდი გამუდმებით თავჩაღუნული, რატომ გავურბოდი ადამიანებს. დირექტორი ასაკოვანი კაცი იყო, მამაშვილურად მიმიღო. მითხრა: ნურაფრის შეგეშინდება, ყველას გვაქვს უკეთესი ცხოვრების სურვილი და შენც, აღარავის დააჩაგვრინო თავი. ქალიც ადამიანია, რომელსაც ცოტა უფრო მეტი სიყვარული და პატივისცემა სჭირდება, ვიდრე მამაკაცსო. დიახ, XX საუკუნეში მცხოვრებმა ადამიანმა მითხრა ეს სიტყვები! ამ კაცმა ძალა მომცა და მიმახვედრა, რომ ცხოვრება სიყვარულის, სითბოს გარეშე არაფერია. მერე ნელ-ნელა შევეჩვიე ადამიანებთან ურთიერთობას და მეგობრებიც შევიძინე, რომლებსაც ყველაფერს დაუფარავად ვუყვებოდი, გულუბრყვილოდ ვენდობოდი. ჰოდა, ერთხელაც, ვიღაცამ ჩემებს გააგებინა, სადაც ვიყავი, როგორც ვცხოვრობდი. მომივარდა გაგულისებული ქმარი, უწმაწური სიტყვებით ამიკლო. შეშინებული მეზობლები დაუკითხავად შემოცვივდნენ, - რა ხდებაო? ეს უცხო კაცი, ჩემზე ხელაღმართული რომ დაინახეს, მაშინვე გააგდეს სახლიდან. მერე კიდევ რამდენჯერმე ჰქონდა ჩემზე ძალადობის მცდელობა, მაგრამ ყოველ ჯერზე კარგმა მეზობლებმა გადამარჩინეს. თვითონ რომ ვერაფერს გახდა, მერე ჩემივე მშობლები მომიგზავნა.
დროთა განმავლობაში, ეს ადამიანები ჩემთვის იმდენად უცხოები გამხდარიყვნენ, რომ მათი სიტყვაც არ გავიგონე. მათ ვუთხარი: არავითარ შემთხვევაში არ დავბრუნდები იქ, სადაც ერთი დღეც კი არ გამიხარია. თქვენ როგორც გინდათ, ისე იცხოვრეთ, მაგრამ მე თქვენნაირი არ ვარ-მეთქი. მოხუცმა მამამ ისევ გამოიწია ჩემკენ, მე კი ამჯერად, არ დავუთმე და როგორღაც გავაკავე. ამ სურათს ჩემი გოგონა შეესწრო. ჰოდა, ამ ყველაფრის მერე, როგორ ვაიძულო შვილი, რომ ასეთი უგულო ადამიანები უნდა უყვარდეს? მან იცის, როგორ ვცხოვრობდი 23 წლამდე და 23 წლის შემდეგ. ჩემი ცხოვრება სამ ნაწილად არის გაყოფილი: პირველს "პატარა ჯოჯოხეთს" ვეძახი - ეს ის პერიოდია, როცა მშობლებთან ვცხოვრობდი; მეორეს - "დიდ ჯოჯოხეთს" ვეძახი და უკვე მოგახსენეთ ამ პერიოდზე, რომელიც ჩემთვის ბნელით იყო მოცული; მესამე პერიოდი კი 23 წლის შემდეგ დამიდგა, როცა ცხოვრებაში შემოვიდა ნათელი ფერები. მართალია, არასდროს მქონია უზრუნველი ცხოვრება, მაგრამ ვერ წარმოიდგენთ, როგორი ტკბილი გეჩვენება ყველაფერი მაშინ, როცა ძალადობას დაუსხლტები ხელიდან. მერწმუნეთ, ქმარმა კაცი ისე შემაძულა, რომ განქორწინების შემდეგ ბევრი თაყვანისმცემელი გამომიჩნდა, მაგრამ არასდროს არავისკენ გამიხედავს. მხოლოდ თბილი ღიმილი, ყურადღება იყო ჩემთვის ყველაფერი და რა თქმა უნდა, შვილის სიყვარული, მისი პატივისცემა. მიხარია, რომ შვილი ავარიდე ჯოჯოხეთს და ძალადობას. დარწმუნებული ვარ, ქმრის სახლში რომ დავრჩენილიყავი, მასაც მოუწევდა ბევრი ცუდის ატანა.
რაც შეეხება ჩემს ქმარს: რომ აღარ მომეშვა, მილიციაში ვუჩივლე. ჰოდა, დავშორდით ერთმანეთს. მერე სხვა შეირთო...
წლები გავიდა, ჩემი გოგონა ფეხზე დადგა, გათხოვდა, დედა გახდა და ახლა სამი ულამაზესი ადამიანის ბებია ვარ. შვილიშვილები ყოველ შაბათ-კვირას ჩემთან რჩებიან და დღეებს მიხალისებენ, სახლის კედლებს სიხარულით ჟღენთენ და ეს მიხანგრძლივებს სიცოცხლეს.
მიუხედავად ყველაფრისა, არ გავბოროტებულვარ. მიუხედავად ყველაფრისა, 23 წლის ასაკში ვისწავლე ღიმილი. თუ ცოცხალი ვარ, ამისთვის მადლობა უნდა გადავუხადო შვილს, რომ მომცა ძალა, უკეთესი ცხოვრების დასაწყებად. მადლობა ახალ თაობას იმისთვის, რომ გონიერია და შეუძლია მიტევება, ბევრი სითბოს გამოხატვა, უანგარო სიყვარული. მიხარია, რომ ახალი თაობა ძლიერია და იბრძვის ყოველგვარი ძალადობის წინააღმდეგ. მიხარია, რომ ბნელი განათდა და ქალი კაცის თანაბარი გახდა. ბედნიერი ვარ, რომ სიკვდილის შემდეგ, ვიღაცას გავახსენდები და სიყვარულით იტყვის ჩემს მოსაგონარს. მადლობა უფალს, რომ ამდენი შემაძლებინა. დაბოლოს, ქალებო, ნუ მისცემთ სხვებს უფლებას, ცუდად მოგექცნენ! როგორც უნდა იყოთ აღზრდილი, იცოდეთ, რომ თქვენც გაქვთ უფლებები. ეს მე ცოტა ადრე რომ მცოდნოდა, უკეთესი იქნებოდა, მაგრამ ჯობს გვიან, ვიდრე არასდროს!"
gza.ambebi.ge
ლიკა ქაჯაია
"ალბათ, ჩემს წერილს რომ წაიკითხავთ, ბევრი თქვენგანი დასვამს შეკითხვას: კი, მაგრამ თუ ასეთი დესპოტი ადამიანის გვერდით გიწევდათ ცხოვრება, მას დროულად რატომ არ დაშორდითო? გიპასუხებთ: დაშორების გადაწყვეტილების მიღება არც ისე ადვილია, როცა გგონია, რომ ქმრისგან წიხლი - ეს ჩვეულებრივი ამბავია, რომელიც თითოეულმა ქალმა უნდა აიტანოს, - ასე მზრდიდნენ და ძნელია, შეჩვეულს გადაეჩვიო. რასაც წლების მანძილზე მიბეჭდავდნენ გონებაში, იმას ადვილად ვერ ამოვიგდებდი თავიდან. მით უმეტეს, რომ მე ბავშვობაშიც მსხვერპლი ვიყავი - დიახ, საკუთარი მშობლებისგანაც არ მაკლდა ძალადობა, ცემა...
არ მინდა, დაგძაბოთ, მაგრამ როცა უცნაურ, სადისტურ ამბებს ვიგებთ, ყოველთვის ჩნდება კითხვა, რომლითაც ვიღაც დამნაშავის გამართლებას ცდილობს: "ბავშვმა გაკვეთილი არ იცოდა და ამიტომ გალახეს!" "ქმარმა იეჭვა, რომ მისი ცოლი სხვის კაცს ცუდად უყურებდა და აბა, რა უნდა ექნა? მის ადგილას ყველა ასე მოიქცეოდა!.." "გააუპატიურებდა, აბა, რას იზამდა, ისე გამომწვევად აცვია!" მერე მოძალადეს დამცველიც კი გამოუჩნდება, ძალადობის მსხვერპლს კი ჭორავენ და ჭორავენ!
როცა შენს უბედურებას უყურებენ, ვითომ ეცოდები, - საწყალი, რისი გადატანა უწევსო, მაგრამ პირადად მე, გულიდან ამოსული სითბო არასდროს არავისგან მიგრძნია. არავის უცდია ჩემი დაცვა.
ჩემი "დიდი ჯოჯოხეთი" კი ასე დაიწყო: 15-16 წლის ვიყავი, როცა გადაწყვიტეს, რომ ჩემი გათხოვების დრო იყო. ოჯახში 2 ვაჟი ჰყავდათ მისახედი და მე ზედმეტი ვიყავი. მართალია, ქალის ხელი ზედმეტი არასდროს არის, მაგრამ დედასაც არავინ ზოგავდა მუშაობით და, - რა უჭირს, თუ ზედმეტ ტვირთსაც ავკიდებთო ზურგზე, - ასე ფიქრობდნენ სახლში მამაკაცები. ქალი ხომ ეშმაკზე რამდენიმე წუთით ადრეა დაბადებული და ყველაფერს გაუძლებსო, - ურცხვად ამბობდნენ...
მოკლედ, აქტიურად დაიწყეს სასიძოს ძებნა და როცა ჩემი შერთვის მსურველი გამოჩნდა, არც უკითხავთ, მე რას ვფიქრობდი, მაშინვე მიმათხოვეს 18 წლით უფროს მამაკაცს, რომელიც მეზობელი რაიონიდან იყო: ჩვენებური კაცია და ცუდი სიძე არ იქნებაო. გამაყოლეს ისე, როგორც გასაყიდ ძროხას ატანდნენ მსურველს. ქორწილიც კი არ მქონია მე უბედურს. არავის გამოუხატავს სიხარული, როცა ახალ ოჯახში შევედი და არავის მოურთმევია ჩემთვის ოქრო-ვერცხლი ან თუნდაც, ყვავილები. შემიყვანეს სახლში, პატარა მაგიდასთან დამსვეს, თვითონვე დალიეს, ჭამეს, მერე კი სოროსავით პატარა ოთახში შემაგდეს, სადაც ჩემი ტანჯვა-წამება დაიწყო.
ქმარს ჩემი შეყვარება არც უცდია. სულ არ ანაღვლებდა, რას ვგრძნობდი, როცა მის გვერდით ვიყავი. მისთვის მთავარი იყო, ცხოველური ვნება დაეკმაყოფილებინა და მისთვის დილით სუფთა წინდები მიმეტანა; დილით, შუადღეს, საღამოს საჭმელი მომემზადებინა და სხვა რამ არც ადარდებდა. თავიდან
ჭკუასუსტიც კი მეგონა, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ სინამდვილეში აზროვნება შეეძლო, უბრალოდ, გულღრძო ადამიანი გახლდათ და სითბოს გამოხატვა უჭირდა, ლაპარაკიც კი ეჯავრებოდა. მხოლოდ მთვრალი ხდებოდა გულახდილი და მაშინაც, სიმყრალე ამოსდიოდა პირიდან. ეს იყო ჩემი ჯოჯოხეთი, რომელსაც წლების მანძილზე ვუძლებდი...
რაც შეეხება დედამთილ-მამამთილს, მათ შორისაც გამუდმებით კონფლიქტი იყო. სულ ჩხუბობდნენ, კამათობდნენ, ამსხვრევდნენ. თუმცა, დასამსხვრევიც არაფერი იყო ჩვენს ღარიბულ სახლში. მეც მონასავით მექცეოდნენ და ეს სულაც არ მიკვირდა, რადგან ვგრძNნობდი, ამ ადამიანების სულში სითბოს ნატამალიც არ იყო. თანაც, ხომ გითხარით, არც ვიცოდი, სითბო რას ნიშნავდა, რადგან მშობლებიც ცივად მზრდიდნენ. მხოლოდ ღრმა ბავშვობაში მახსოვს მათი მოფერება (ნუ, ამასაც მოფერება თუ ერქვა)... ჰოდა, როცა ასე გზრდიან, უნებურად ფიქრობ ადამიანი, რომ ასეა საჭირო და ის მიკვირდა, სხვა მშობლები საკუთარ შვილებს რომ კოცნიდნენ, მათ ამის გამო განვიკითხავდი კიდეც: რა სჭირთ, რა სიყვარულობანა აუტყდათ-მეთქი? ვქირქილებდი, სინამდვილეში კი მათი მშურდა...
მხოლოდ მუშაობა იყო ის, რაზეც ჩემს ოჯახში უარს არასდროს ამბობდნენ. თუ კარგად ვიმUუშავებდი, მაშინ შექებასაც დავიმსახურებდი, მაგრამ როგორც უნდა დავღლილიყავი ყანაში მიწის თოხნით, თუ შინ დაბრუნებულ კაცებს მოსვენება შეეძლოთ, მე სუფრაც უნდა გამეშალა, სარეცხი დამერეცხა და ყველა ის სამუშაო შემეთავსებინა, რაც "ქალის საქმედ" მიიჩნევა. ჰოდა, ახლა გეკითხებით, ვის უფრო მეტი ჯაფა ადგას? ქალი ყოველთვის დაჩაგრული იყო საქართველოში! ახლა ამბობენ, ქალი ძლიერი გახდაო, არადა, უძლური ქართველი ქალი, დედა, ცოლი მე არასდროს მინახავს. სხვებს შესაძლოა, სახლში ეფერებოდნენ, მაგრამ გარეთ ყველანი ისევე მუშაობდნენ, როგორც მე ანუ ვირებივით. ასე იყო წლების წინ და ახლა სოფლად რა შეიცვალა, ნამდვილად არ ვიცი, რადგან კარგა ხანია, გამოვექეცი იქაურ ყოფას...
მერე, როცა დავფეხმძიმდი, ვერც მივხვდი, რა მჭირდა. თავბრუ მეხვეოდა, გული მერეოდა და მეგონა, ჩემი აღსასრულის დრო დადგა. ბოლოს, როცა ამ სიმპტომებმა ძალიან შემაწუხა და უჭმელობისგან დავსუსტდი კიდეც, ქმარს სიმართლეში გამოვუტყდი: მუშაობა აღარ შემიძლია, ცუდად ვარ, ყანაში ვერ გამოგყვები-მეთქი, - და ისეთი ჩამცხო, - მარტო პურის ჭამაში ხარ მაგარიო, რომ ლამის, მიქელ-გაბრიელს მივაბარე სული. ჩემმა კივილმა შეძრა მთელი სოფელი, მაგრამ დახმარება არავის უცდია. როცა ჩემი ცემით გული იჯერა, დაავლო ქუდს ხელი და სახლიდან წავიდა. არც ვიცი, რამდენი ხანი ვიწექი მიწის იატაკზე, გონებაწართმეული. ბოლოს დედამისი შემოვიდა. მახსოვს, მის სახეს ვხედავდი, მასთან ლაპარაკი მსურდა, მაგრამ ტუჩებს ვერ ვამოძრავებდი. მინდოდა, შველა მეთხოვა, მაგრამ არ გამომდიოდა. მოვიდა, გულზე ხელი დამადო და თქვა, - სუნთქავსო. მერე წყალი შემოიტანა და დამასხა, წამოდგომაშიც მომეხმარა, ლოგინამდე მიმიყვანა. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა იმ ქალმა ჩემ მიმართ მზრუნველობა გამოიჩინა - თან გამიკვირდა, თან გამიხარდა. მიხაროდა, მე, უბედურ დღეზე გაჩენილს, რომ ვიღაცამ ხელი შემაშველა, ვიღაცას შევებრალე. სხეულს ვერ ვგრძნობდი და მაინც მიხაროდა რაღაც... დედამთილმა გამომკითხა, რა გჭირსო? გულაჩუყებულმა, ყველაფერი დაწვრილებით ვუამბე. მიხვდა, რომ ფეხმძიმედ ვიყავი. ექიმთან ვინ მიმიყვანდა? მაშინ წარამარა არ დარბოდნენ გინეკოლოგთან.
მას მერე, რაც ნაბეგვი სხეული მომიშუშდა, ფეხზე წამოვდექი და მუშაობაც არ მეზარებოდა. პირიქით, ფეხმძიმობამ თითქოს, ენერგია მომიმატა. ვმუშაობდი, მაგრამ ბავშვი მაინც არ დამიკარგავს. სხვათა შორის, სახლში ვიმშობიარე და პატარას ჭიპლარი მეზობელმა მოაჭრა. მიხაროდა პატარას მოვლინება.
სიმართლე გითხრათ, ბიჭის დაბადება მამამისსაც ძალიან გაუხარდა. პირველად ვნახე ბედნიერებისგან გაბადრული, როცა ძეობას ულოცავდნენ. თითქოს ჩემ მიმართაც ოდნავ, სულ ოდნავ გაუთბა გული. 2 წლის იყო ჩვენი პატარა, როცა რაღაც დაავადება შეეყარა და გარდაიცვალა. ამის მერე ისევ დაიწყო ჩემთვის ჯოჯოხეთი, ისევ მიწევდა გაუბედურებულს ცემა-ტყეპის ატანა, თითქოს ბავშვის სიკვდილში ვყოფილიყავი დამნაშავე. ისედაც გულგაგლეჯილს, კიდევ უფრო მეტად მისიებდნენ გულს ქმარიც და მისი მშობლებიც, თავიანთი მწარე სიტყვებით. მერჩივნა, ვეცემე სამივეს ერთად, ვიდრე ხმა ამოეღოთ, რადგან ზუსტად ვიცოდი, კარგს და ჩემთვის სასარგებლოს არც ერთი არ იტყოდა...
შემდეგ ისევ დავფეხმძიმდი, გოგონა გაჩნდა. ვერ ვიტყვი, რომ ოჯახში მისმა დაბადებამ დიდი სიხარული შემოიტანა, მაგრამ ის ჩემთვის მაინც, თვალისჩინი იყო, რომელსაც თავს დავფოფინებდი და თუ იტირებდა, მის გამო ნებისმიერ საქმეს იმწამსვე შევეშვებოდი, მიუხედავად იმისა, ვინ მიყვირებდა, ვის რა არ მოეწონებოდა. შვილმა თითქოს, გამაძლიერა და გონს მომიყვანა. მაშინ უკვე 23 წლის ვიყავი და ბევრ რამეზე დავფიქრდი.
გარშემო ყველამ იცოდა, როგორ ვცხოვრობდი და შეიძლება, მეზობლებს ჰქონდათ კიდეც ჩემ მიმართ სიბრალული, მაგრამ ამას ვერ ან არ ვხედავდი. მათ ჩემთან ურთიერთობის საშუალება არ ჰქონდათ. მხოლოდ გამარჯობის თქმა შემეძლო და დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემა, ხოლო თუ "ზედმეტი მომივიდოდა" და ვინმესთან მეგობრობას ვცდიდი, იმ საღამოსვე ღალატში, თვალის ცეცებაში მედებოდა ბრალი და გადამიჭერდნენ კიდეც მხარზე ქამარს. ამიტომაც ვარიდებდი თავს ყველას და ყველაფერს, რასაც შეიძლებოდა, ჩემი მხეცი ქმარი გაეღიზიანებინა... როგორც გითხარით, 23 წლისამ თვალი კარგად გავახილე. დავფიქრდი, როგორი იქნებოდა ჩემი გოგონას ცხოვრება ამ სახლში. მივხვდი, რომ შეიძლებოდა, რაღაც უკეთესი მიმეცა მისთვის და გავძლიერდი. დავუწყე მეზობლების ცხოვრებას თვალთვალი და იმასაც მივხვდი, რომ სხვაგან სიყვარულით ცხოვრობენ. ბევრჯერ მინახავს ცოლ-ქმარი, სიყვარულით რომ უმზერდნენ ერთმანეთს, მე კი ქმრის თვალში ასეთი სითბო არასდროს დამინახავს. ჰოდა, სწორედ იმ პერიოდში შევამჩნიე, როგორ ხარბად მიყურებდა მეზობლის ბიჭი. თითქოს სხეულის შიგნით რაღაც აფორიაქდა და საკუთარი თავის, სურვილების, ფიქრების შემეშინდა...
ერთხელ, როცა ჩემს ქმარს მორიგი, ველური შეტევა დაემართა და მცემა, გამოვკარი ჩემი ტანსაცმელი, შვილი გულში ჩავიკარი და სახლიდან გავიქეცი. წლების განმავლობაში, არავინ იცოდა, სად ვიყავი და რას ვაკეთებდი. თუმცა, შეიძლება, არც ქმარს მოუკლავს თავი ჩემი ძებნით და არც - ჩემს მშOობლებს, ძმებს.
იმ პერიოდში ადამიანს შრომა თუ არ ეზარებოდა, რაღაცას აუცილებლად იშოვიდა. ჰოდა, მეც დამასაქმეს ერთ-ერთ ქარხანაში, რომლის დირექტორს ქუჩაში დავხვდი და დაველაპარაკე... ცოტა ხანი საერთო საცხოვრებელში ვცხოვრობდი, მერე ბინაც მომცეს. თავიდან თანამშრომლები ფიქრობდნენ, რომ თავში ყველაფერი რიგზე ვერ მქონდა, მხოლოდ დირექტორმა და მისმა მოადგილემ იცოდნენ, წარსულში როგორი ჯოჯოხეთიც გამოვიარე და რატომ დავდიოდი გამუდმებით თავჩაღუნული, რატომ გავურბოდი ადამიანებს. დირექტორი ასაკოვანი კაცი იყო, მამაშვილურად მიმიღო. მითხრა: ნურაფრის შეგეშინდება, ყველას გვაქვს უკეთესი ცხოვრების სურვილი და შენც, აღარავის დააჩაგვრინო თავი. ქალიც ადამიანია, რომელსაც ცოტა უფრო მეტი სიყვარული და პატივისცემა სჭირდება, ვიდრე მამაკაცსო. დიახ, XX საუკუნეში მცხოვრებმა ადამიანმა მითხრა ეს სიტყვები! ამ კაცმა ძალა მომცა და მიმახვედრა, რომ ცხოვრება სიყვარულის, სითბოს გარეშე არაფერია. მერე ნელ-ნელა შევეჩვიე ადამიანებთან ურთიერთობას და მეგობრებიც შევიძინე, რომლებსაც ყველაფერს დაუფარავად ვუყვებოდი, გულუბრყვილოდ ვენდობოდი. ჰოდა, ერთხელაც, ვიღაცამ ჩემებს გააგებინა, სადაც ვიყავი, როგორც ვცხოვრობდი. მომივარდა გაგულისებული ქმარი, უწმაწური სიტყვებით ამიკლო. შეშინებული მეზობლები დაუკითხავად შემოცვივდნენ, - რა ხდებაო? ეს უცხო კაცი, ჩემზე ხელაღმართული რომ დაინახეს, მაშინვე გააგდეს სახლიდან. მერე კიდევ რამდენჯერმე ჰქონდა ჩემზე ძალადობის მცდელობა, მაგრამ ყოველ ჯერზე კარგმა მეზობლებმა გადამარჩინეს. თვითონ რომ ვერაფერს გახდა, მერე ჩემივე მშობლები მომიგზავნა.
დროთა განმავლობაში, ეს ადამიანები ჩემთვის იმდენად უცხოები გამხდარიყვნენ, რომ მათი სიტყვაც არ გავიგონე. მათ ვუთხარი: არავითარ შემთხვევაში არ დავბრუნდები იქ, სადაც ერთი დღეც კი არ გამიხარია. თქვენ როგორც გინდათ, ისე იცხოვრეთ, მაგრამ მე თქვენნაირი არ ვარ-მეთქი. მოხუცმა მამამ ისევ გამოიწია ჩემკენ, მე კი ამჯერად, არ დავუთმე და როგორღაც გავაკავე. ამ სურათს ჩემი გოგონა შეესწრო. ჰოდა, ამ ყველაფრის მერე, როგორ ვაიძულო შვილი, რომ ასეთი უგულო ადამიანები უნდა უყვარდეს? მან იცის, როგორ ვცხოვრობდი 23 წლამდე და 23 წლის შემდეგ. ჩემი ცხოვრება სამ ნაწილად არის გაყოფილი: პირველს "პატარა ჯოჯოხეთს" ვეძახი - ეს ის პერიოდია, როცა მშობლებთან ვცხოვრობდი; მეორეს - "დიდ ჯოჯოხეთს" ვეძახი და უკვე მოგახსენეთ ამ პერიოდზე, რომელიც ჩემთვის ბნელით იყო მოცული; მესამე პერიოდი კი 23 წლის შემდეგ დამიდგა, როცა ცხოვრებაში შემოვიდა ნათელი ფერები. მართალია, არასდროს მქონია უზრუნველი ცხოვრება, მაგრამ ვერ წარმოიდგენთ, როგორი ტკბილი გეჩვენება ყველაფერი მაშინ, როცა ძალადობას დაუსხლტები ხელიდან. მერწმუნეთ, ქმარმა კაცი ისე შემაძულა, რომ განქორწინების შემდეგ ბევრი თაყვანისმცემელი გამომიჩნდა, მაგრამ არასდროს არავისკენ გამიხედავს. მხოლოდ თბილი ღიმილი, ყურადღება იყო ჩემთვის ყველაფერი და რა თქმა უნდა, შვილის სიყვარული, მისი პატივისცემა. მიხარია, რომ შვილი ავარიდე ჯოჯოხეთს და ძალადობას. დარწმუნებული ვარ, ქმრის სახლში რომ დავრჩენილიყავი, მასაც მოუწევდა ბევრი ცუდის ატანა.
რაც შეეხება ჩემს ქმარს: რომ აღარ მომეშვა, მილიციაში ვუჩივლე. ჰოდა, დავშორდით ერთმანეთს. მერე სხვა შეირთო...
წლები გავიდა, ჩემი გოგონა ფეხზე დადგა, გათხოვდა, დედა გახდა და ახლა სამი ულამაზესი ადამიანის ბებია ვარ. შვილიშვილები ყოველ შაბათ-კვირას ჩემთან რჩებიან და დღეებს მიხალისებენ, სახლის კედლებს სიხარულით ჟღენთენ და ეს მიხანგრძლივებს სიცოცხლეს.
მიუხედავად ყველაფრისა, არ გავბოროტებულვარ. მიუხედავად ყველაფრისა, 23 წლის ასაკში ვისწავლე ღიმილი. თუ ცოცხალი ვარ, ამისთვის მადლობა უნდა გადავუხადო შვილს, რომ მომცა ძალა, უკეთესი ცხოვრების დასაწყებად. მადლობა ახალ თაობას იმისთვის, რომ გონიერია და შეუძლია მიტევება, ბევრი სითბოს გამოხატვა, უანგარო სიყვარული. მიხარია, რომ ახალი თაობა ძლიერია და იბრძვის ყოველგვარი ძალადობის წინააღმდეგ. მიხარია, რომ ბნელი განათდა და ქალი კაცის თანაბარი გახდა. ბედნიერი ვარ, რომ სიკვდილის შემდეგ, ვიღაცას გავახსენდები და სიყვარულით იტყვის ჩემს მოსაგონარს. მადლობა უფალს, რომ ამდენი შემაძლებინა. დაბოლოს, ქალებო, ნუ მისცემთ სხვებს უფლებას, ცუდად მოგექცნენ! როგორც უნდა იყოთ აღზრდილი, იცოდეთ, რომ თქვენც გაქვთ უფლებები. ეს მე ცოტა ადრე რომ მცოდნოდა, უკეთესი იქნებოდა, მაგრამ ჯობს გვიან, ვიდრე არასდროს!"
gza.ambebi.ge
ლიკა ქაჯაია